Maar we geven onze kinderen toch ook niet overal koekjes voor?

Oorspronkelijk artikel door Eileen Anderson

Dit is nog een opmerking die je vaak hoort als je met voedselbeloningen werkt, soms met een spottende ondertoon maar ook vaak serieus:

“We geven onze kinderen toch ook geen koek of snoep elke keer dat ze hun schoenveters strikken, of een kwartje als ze netjes dank je wel zeggen?”

Vaak vermelden ze erbij dat, als we dit wèl zouden doen bij kinderen, het een slechte vorm van omkoperij, verwennerij en permissieve ouderschap zou zijn  (En het is trouwens vaak ook nog eens de oorzaak van alle kwade verschijnselen van onze tijd!).  En we zijn net zo halfhartig tijdens het trainen van onze paarden!

Maar het “koekjes-bezwaar” is makkelijk te weerleggen. Met alle respect, maar mensen die deze uitspraak doen hebben vaak niet veel kennis op het gebied van leertheorie en het trainen met positieve bekrachtiging. Het misverstand bestaat al decennia. B.F. Skinner heeft het ook al geadresseerd, zó lang bestaat het misverstand al, in zijn Review Lecture: The Technology of Teaching, 1965, waarin hij verwijst naar een casus over een jongen met kinderschizofrenie en een staaroperatie had moeten ondergaan. Hij wilde zijn bril niet dragen, dus werd hem dit geleerd door middel van externe beloningen.

cookie.jpeg
Waarom niet? Foto door Lisa Fotios

“In het dagelijks leven dragen mensen geen brillen om eten te krijgen en ze wijzen niet naar cirkels om chocolade te verdienen. Zulke bekrachtigers zijn geen natuurlijk verkregen gevolg door het gedrag en worden vaak gezien als iets kunstmatigs, vals en mechanisch.

Het was nodig om zo’n “kunstmatige” bekrachtiger in te zetten om de jongen zijn bril te leren dragen, maar zodra het gedrag gevormd was en voor een bepaalde tijd in stand werd gehouden, werd het beter kunnen zien de nieuwe “natuurlijke” bekrachtiger voor de jongen. Het echte probleem is echter of de leraar het kind heeft voorbereid op de natuurlijke bekrachtiger die de kunstmatige bekrachtigers zullen vervangen. Een gedrag dat vlot en effectief is aangeleerd maar niet stand kan houden in de “Echte Wereld” zonder de kunstmatige bekrachtigers is nutteloos.

In de Amerikaanse educatie wordt vaak aangevoerd dat kinderen niks mogen leren tot ze zelf de voordelen en “natuurlijke” gevolgen kunnen ervaren van de verkregen kennis of vaardigheid. Hij mag niet leren schrijven totdat hij verheugd kan zijn over het schrijven van zijn eigen naam in zijn schrift, of briefjes naar zijn vrienden. Helaas is de leraar die het leerproces op deze manier beperkt vaak ineffectief, deels omdat niet iedereen op deze manier kan leren en de leraar hierom terugvalt op het gebruik van straf. Maar aversieve controle is al helemaal rampzalig en irrelevant: alleen op school ontleedt men een zin uit het Latijn om een tik van de lineaal te vermijden.”

– The Technology of Teaching, Skinner 1965

Veel hiervan is relevant bij het trainen van paarden. Skinner maakt onderscheid tussen de “kunstmatige” bekrachtigers (bijvoorbeeld voedselbeloningen van mensen) en “natuurlijke” bekrachtigers, verkregen in een hun eigen (semi-) natuurlijke omgeving/situatie (zonder directe invloed van de mens). Hij zegt ook dat, als leraren en trainers deze kunstmatige bekrachtigers niet effectief inzetten als er geen natuurlijke bekrachtigers beschikbaar zijn, ze terugvallen op straf.

Laten we het hebben over de kritiek die mensen leveren op het idee dat we kinderen zouden  belonen met snoep als ze hun veters hebben gestrikt (en die afkeuring ook gelijk toepassen op het gebruik van voerbeloningen bij paarden). Daarbij hebben we ook nog te maken met het algemene ongemak die volgt zodra wij suggereren dat er overeenkomsten zijn tussen het trainen van verschillende dieren, en dus ook overeenkomsten tussen het trainen van mensen en paarden.

Eerst de kids. Newsflash: het is niet eens een slecht idee om externe bekrachtigers in te zetten voor taken die niet intrinsiek betekenisvol or belonend zijn voor kinderen. Veters strikken is een goed voorbeeld. In het begin van het leren van deze mechanische vaardigheid levert het veters strikken nog niet veel op voor het kind. Het is misschien nog te jong om te begrijpen of ervaren dat er voordelen aan zitten om het zelf te kunnen, en de fysieke taak kan ook nog eens een aardige uitdaging vormen. De kleine individuele stappen bekrachtigen met iets sterkers dan lof, zoals beetjes van hun favoriete eten, stickers, of kleine tokens die in getalen ingeruild kunnen worden voor iets groters of een voorrecht, kan het proces helpen en versnellen. Zodra het kind zijn veters succesfol en consistent kan strikken, zal de taak bekrachtigd worden door het fysieke comfort en de zelfstandigheid, allebei krachtige bekrachtigers. Hij zal geen rozijnen, skittles of chocola meer verwachten.

Natuurlijk is er al een trainingsdiscipline met positieve bekrachtiging als rode draad voor het trainen van mensen met markeersignalen: TAGteach. Teaching with Acoustic Guidance is clickertraining voor mensen. Het wordt in veel verschillende situaties toegepast, vaak met autistische kinderen maar ook met (oudere) kinderen of tieners die een sport of fysieke vaardigheid leren. De jongste kinderen krijgen lekkers als ze presteren; wat oudere kinderen krijgen tokens, of fiches die ze mogen verzilveren. Tieners werken vaak voor de voldoening die ze krijgen bij het slagen in de opdracht. In video’s is duidelijk te zien dat de kinderen een token (kraal, kiezelsteentje) of een fiche mogen kiezen en in een schaal doen – wat an sich al heel leuk is om te doen voor ze.

swim.jpeg
Met plezier een nieuwe vaardigheid leren. Foto door Juan Salamanca

Deze jongen leert zijn veters te strikken middels TAGteach. Na elke click mag hij een steentje in de schaal leggen. Maar mijn favoriete TAGteach video laat het exacte moment zien waarop een kind van de kunstmatige bekrachtiger op de natuurlijke bekrachtiger overschakelt, waar Skinner het al over had. Bekijk deze video over een klein jongetje dat het zwembad in leert te gaan helemaal tot het eind. Hij is hier wat bang voor. In het begin krijgt hij Skittles, maar daarna gebeurt er iets interessants.

Toch vinden veel mensen het idee van het gebruiken van voerbeloningen, stickers of tokens tijdens het lesgeven aan kinderen schokkend, aanstootgevend zelfs. Net zoals honden moeten kinderen gretig alle taken uitvoeren die geen intrinsieke waarde voor ze hebben, puur omdat wij dat willen. In een wereld vol “culturele mist” (Susan Friedman), reageren mensen op straf alsof het een ongelukkig maar onvermijdelijk onderdeel is van het opvoeden van kinderen, maar dezelfde mensen rennen gillend weg bij de gedachte dat iemand opzettelijk bekrachtiging zou toepassen om het gedrag van een kind te beïnvloeden.

oh-the-horror-1

Nu de paarden. Er is één specifiek verschil tussen het leren van taken aan kinderen en gedragingen aan paarden. De belangrijke taken die we aan kinderen leren zullen uiteindelijke sociaal of intrinsiek bekrachtigd worden door mensen (hun eigen diersoort) in de omgeving. Deze bekrachtigers worden waarschijnlijk niet eens zo opgemerkt, zeker niet door mensen die tegen het trainen met bekrachtiging zijn. Een glimlach of knikje van een ouderlijk figuur. Een “dank je wel” van een vreemde. Fysiek comfort. Controle over de omgeving. Aanmoediging van een leraar. Het slagen voor een toets. Een goed verlopen sollicitatiegesprek. We zijn sociale dieren en gevoelig voor sociaal succes en acceptatie. Mensen met het “koekjes-bezwaar” zien deze natuurlijke, constant aanwezige bekrachtiging vaak niet. Dit geldt ook voor negatieve bekrachtiging, natuurlijk. Een kind kan ervoor kiezen haar bed op te maken zodat haar ouders stoppen met zeuren. Maar het punt is dat veel dingen die vroeger als taak worden gezien door kinderen, later positief bekrachtigend zullen werken als ze ouder zijn.

Paarden groeien niet op in de zin van dat ze, als ze verder zijn in hun training, voldoening gaan halen uit sociale acceptatie en culturele inpassing bij mensen. Toch werkt Skinner’s plan om te switchen naar niet-kunstmatige bekrachtigers ook voor paarden. Een paard leren om netjes aan een halstertouw te leren lopen, en zelfs naar plekken waar enge dingen voorkomen of weg van de kudde, zal in het begin veel beloningen vereisen, maar een goede trainer zal het paard laten inzien dat het netjes lopen aan het halstertouw hun wereld zal vergroten. Het paard zal overschakelen op natuurlijke bekrachtigers door met je mee te gaan naar andere plekken, met nieuwe geuren, waar hij kan browsen door bladeren, takken en gras en simpelweg ontdekken.

foal.jpeg
Middels latent leren, sociaal leren, positieve en negatieve bekrachtiging zal dit veulentje alles leren wat hij moet weten en kunnen om een paard te zijn. Van zijn eigen soortgenoten, niet van ons. Foto door Hilary Halliwell

Skinner: “Het toepassen van operant conditioneren bij educatie is simpel en direct. Lesgeven is een indeling van mogelijke voorvallen van bekrachtiging waar kinderen van leren. Ze kunnen leren zonder les in hun eigen natuurlijke omgeving, maar een lesgever kan bekrachtigers zodanig inzetten dat het leren wordt versneld. Een gedrag wat anders misschien heel langzaam of zelfs nooit op gang zou komen, wordt nu gauw uitgelokt en in stand gehouden.”

Door mij aangepast op paardentraining:

“Het toepassen operant conditioneren bij paardentraining is simpel en direct. Trainen is een indeling van mogelijke voorvallen van bekrachtiging waar paarden van leren. Ze kunnen leren zonder training in hun eigen natuurlijke omgeving, maar een trainer kan bekrachtigers zodanig inzetten dat het leren wordt versneld. Een gedrag wat anders misschien heel langzaam of zelfs nooit op gang zou komen, wordt nu gauw uitgelokt en in stand gehouden.”

alize voer.jpg
Zou het paard de grote zak met lekker paardenvoer op een “natuurlijke wijze” met rust laten zonder training? Foto is een still uit een video van Fairhorsemanship

Klinkt dat niet bekend? De onnatuurlijke gedragingen die wij vragen van onze paarden zorgen niet voor natuurlijk voorkomende bekrachtigers voor de paarden zonder onze bemoeienis. De meeste zouden niet eens voorkomen als wij er niet zijn om het gedrag uit te lokken. Dus wij regelen de bekrachtiging. Maar in de meeste gevallen, net zoals bij kinderen, valt de natuurlijke bekrachtiging vanzelf op zijn plaats als het paard geniet van de omgang met ons.

Bedankt voor het lezen. Neem een koekje.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s